Okul Sağlığı

Okul Sağlığı Hemşiresi Neden Önemli?

Okul sağlığı hizmetleri şüphesiz gün geçtikçe daha da önemli olmaya başlamaktadır. Özellikle son yıllarda Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı işbirliği ile yürütülen tüm çalışmalarda görülmüştür ki, okullarda sağlığın korunması ve geliştirilmesi çok önemlidir. Okul sağlığında kazalara yönelik müdahaleler kadar, kazaların ve hastalıkların olmaması adına yürütülecek çalışmaların da önemi büyüktür. Halk Sağlığı başlığıyla üniversitelerde ders konusu olarak da öğretilmekte olan okul sağlığı hizmetleri öncelikli olarak 1. Basamak sağlık hizmetlerini kapsıyor gibi görünse de 2. Ve 3. Basamak sağlık hizmetlerine de hâkim olmayı ve uygulamayı gerektiren çalışmalar içermektedir. Bir okul sağlığı hemşiresi eş zamanlı olarak okulda sağlık hizmetlerini yürütürken hemşirelik mesleğine ilişkin birçok rolünü de bir arada yürütmektedir. Hem iletişim yönü hem de bilgi beceri ve deneyimleriyle tüm hemşirelik alanlarını bilmesi başarısını artıracak dolayısıyla okul sağlığını da daha mükemmel kılacaktır. Yapılan çalışmalar göstermiş ki okul sağlığı hemşiresi bulunan okullarda öğrenci devamsızlıkları azalmış, bulaşıcı hastalıkların kontrolü ve kronik hastalıkların yönetimi kolaylaşmıştır. Okul sağlığı hizmetlerine ilişkin toplum sağlığı merkezleri desteğiyle yürütülmekte olan aşı uygulamaları, taramalar, diş sağlığı ve sağlıklı beslenmeye ilişkin çalışmalar da yine hemşirelerin yeterlik alanı içinde sayılmaktadır. Günümüzde sağlıklı okullar kapsamında ele alınan okulların program içerikleri incelendiğinde bilinmektedir ki Beyaz Bayrak, Beslenme Dostu Okul, Çevreci Okul vb. projelerin işleyiş ve denetim süreci aşamaları da bir okul sağlığı hemşiresi işbirliği ve yönetimi ile mümkün olabilmektedir. Tüm çalışmalarda mesleki bilgi ve becerilerini politikalara dayanarak etik ilkeleri de göz önünde bulundurabilen bir meslek üyesi olan okul sağlığı hemşiresi okul toplumunun vazgeçilmez bir üyesi olmaktadır. Son yıllarda denetimleri hızla artan çocukluk çağı hastalıklarının erken teşhisi ve taramaların yönetilmesi de yine bir okul sağlığı hemşiresi desteğiyle kolaylaşmakta ve bu uygulamaların doğru şekilde yürütülebilmesi ancak bir hemşire varlığında mümkün olmaktadır.

Çocuk haklarının içinde bulunan ve okulları direkt ilgilendiren eğitim hakkı yani her çocuk eğitim alma hakkına sahiptir maddesinin açılımına bakıldığında yine bir okul sağlığı hizmetinin destek verdiğini ve hemşirenin önemli rolü görülmektedir. Bir çocuk hasta olduğu için veya kronik hastalığa sahip olduğu için okul ortamından uzaklaşmamalı veya akut gelişen hastalık durumlarının tedavi sürecinin desteği için hemşireye ihtiyaç duyulmaktadır. Yine okullarda akut gelişebilecek her türlü duruma yönelik önleyici risk faktörlerini tüm bireyleri her yaş grubuyla en iyi tanıyan hemşire bilgi beceri ve deneyimleriyle doğru değerlendirebilecektir. Tüm ihtiyaçların belirlenmesi aşamasında yine şüphesiz ekonomik kriterler de göz önünde bulundurulacak ve hemşire en doğru ihtiyacı saptayabilme özelliğiyle kuruma doğru destek verebilecektir.

Sınırsız sayıda çoğaltılabilecek maddeler olduğu bilinse de özetle her okulda bir hemşirenin bulunması, okul sağlığı hizmetlerinin geliştirilmesi adına çok yararlı ve zorunlu olduğu düşünülmektedir.

 

Ayşe Şengel

Açı Okulları Okul Sağlığı Hemşiresi

 

 

 

 

GÜNÜMÜZDE OKUL SAĞLIĞI HİZMETLERİ

 

Günümüzde hak ettiği ilgiyi toplamaya başlayan ve gün geçtikçe önemi anlaşılan okul sağlığı hizmetlerini diğer alanlardan ayıran en büyük özellik, hizmet verilen grubun yaş, meslek, kültürel ve gelişimsel olarak çeşitlilik göstermesidir.

 

Sağlıklı görünen bir bireyin kendi sağlık düzeyi konusunda farkındalığının yaratılması hasta olan bir bireyin sağlığına kavuşturulması kadar önem taşımalıdır. Bir davranış değişikliği yaratılması ya da bir farkındalık oluşturulması kişinin psikososyal ve entelektüel açıdan gelişimi üzerinde de oldukça önemli etkiye sahiptir.

 

Ülkemizde son zamanlarda üzerinde daha çok düşünülen okul sağlığı konusu, aslında hemşirelik okullarında uzun yıllardır yer almakta ve öğrencilerimize aktarılmaktadır. Bugün çalışmaların daha iyi yürütülmeye başlanması ve öncelikli gereksinimler içine alınması okul sağlığını daha üst seviyelere taşıyacaktır.

 

Şüphesiz ki okul sağlığı denilince en büyük görevin biz okul hemşirelerine düştüğünü söylemek yanlış olmayacaktır. Okul sağlığı hizmetinin tam anlamıyla yürütülmesi için okullarda bir sağlık birimi oluşturulmalı ve okul yönetimi, öğretmenler ve aileler ile koordineli bir çalışma yürütülmelidir. Hiçbir zaman bir okul hemşiresi tek başına yeterli olmayacaktır. Bir okul hemşiresi okul sağlığı alanında neler yapılabileceğini çok iyi bilebilir fakat yüksek düzeyde hizmet verebilmesi için koordineli ve destek alarak çalışması doğrudur. Buradan şunu anlamalıyız; doğru sağlık çalışmalarının yürütülmesi için okul yönetiminin tam desteği şarttır. Çünkü okul hemşireliği sadece kaza ve yaralanmalarda müdahale etmek amaçlı çalışmayacaktır.

 

Elbette ülkemizde birçok özel okulda sistem bu şekilde yürümekte ve yasal olarak bir sorun yaşanmamaktadır. Bu bir bakış açısı olan ‘’ilkyardım uygulamalarının aktif yapılması yeterlidir’’ düşüncesini doğrulamaktadır. Kaza, yaralanma ve hastalık durumlarında yapılan müdahaleler okul sağlığı hizmetlerinin amaçlarının bir kısmını yerine getirmekte ve yaşamsal tehditlerin çoğunu ortadan kaldırmaktadır. Aslında ihtiyacın kendini en iyi gösterdiği alan olan ilkyardım uygulamalarının yapılması hiçbir uygulamanın yapılmamasından daha iyidir;

 

Fakat amaç hiçbir zaman yeterli olanla devam etmek olmamalıdır. Asıl olan, amaç ve hedefler doğrultusunda mümkün olanın en iyisini zaman içinde yapmaya çalışmaktır. Mümkün olanın en iyisi ucu açık bir kavramdır. Çünkü aslında bazı standartlar söz konusu olsa da kurumlar ve politikaları değişebilmektedir.

 

Okul sağlığı aslında birincil amaç olarak öğrenci sağlığının sürdürülmesi gibi görünse de öğrenci ile ilişki içinde olan bireylerin de sağlıklı olmasını amaç edinir.  Öğrencilere sağlık alışkanlığı kazandırırken onların ailelerini de hedef alır. Böylece bir yandan halk sağlığı hizmetlerini de aktif yürütür. Sağlık sorunu yaşayan bir bireyin sağlık kalitesini artırarak ona alışkanlık kazandırmak ulaşılması gereken hedefte önemli bir düzeydir. Unutulmamalıdır ki koruyucu sağlık hizmeti uygulamaları ve sağlık alışkanlığı kazandırma amaçlı çalışmalar öğrencilerin okul çağında ve öğrenme-gelişme dönemlerinde olması açılarından avantaj kazandırmaktadır. İyi öğrenilmiş ve alışkanlığa dönüşmüş her durum ileriki yaşantıyı daha kaliteli hale getirecektir.

 

Örnek vermek gerekirse;

 

El yıkama ve diş fırçalama alışkanlıklarını doğru kazanmış bir çocuk yetişkin dönemde de alışkanlıklarını sürdürmeye devam edecektir. Dolayısıyla güçlü bir bağışıklık sistemine sahip olacaktır. Bunun yanı sıra hastalandığında hangi aşamaları neden yaptığını görecek ilaçların sadece hekim kontrolünde ve belirtilen saat ve oranlarda alınması gerektiğini bilecektir.

 

Tüm bunları bilerek yaşayacak ve yetişkin olduğunda etrafındaki kişileri de kendi bilinciyle yetiştirecektir.

 

Eğitimin asıl amacı da bu değil midir?

 

Bir bireyin kendini güvende hissetmesi ona sunulan imkânlarla paraleldir. Hastalandığında ya da kaza geçirdiğinde birilerinin ona yardım edebilecek olması onu güvende hissettirir. Bir problemi çözmede öğretmeninin dediği nasıl en doğru ise sağlık konusunda da aynı sorumluluk okul hemşiresine düşecektir. Bu nedenle üzerinde önemle değinilmesi gereken bir başka konu da okullarda çalışan okul hemşirelerinin bilgi ve becerideki yeterlilikleridir.  Gelişmiş klinik becerilere, sorumluluğu tek başına taşıdığınız alanda daha çok ihtiyacınız olacaktır. İlkyardım uygulamalarında özellikle saniyelerin önemli olduğu düşünülürse panikle kaybedilecek zamanın olmadığı da bilinmelidir.

 

Okul sağlığı hizmetlerinde de diğer alanlarda olduğu gibi öncelikli amaç insan hayatına dokunmaktır.

 

Ayşe ŞENGEL

 

Açı Okulları Okul Hemşiresi

 

Sağlıklı Yaşam